Aminokwasy egzogenne

Aminokwasy egzogenne to aminokwasy, których organizm człowieka nie potrafi wytworzyć w ilości wystarczającej do pokrycia potrzeb. Muszą pochodzić z pożywienia, dlatego nazywa się je także niezbędnymi. Określenie to opisuje ich pochodzenie w diecie, a nie specjalną właściwość produktu sprzedawanego jako źródło aminokwasów.

U człowieka wyróżnia się dziewięć podstawowych aminokwasów niezbędnych. Każdy uczestniczy w budowie białek, których organizm potrzebuje do utrzymania tkanek i wykonywania codziennych funkcji. Duża ilość jednego aminokwasu nie zastępuje braku innego. Z tego powodu liczy się zarówno łączna ilość białka, jak i jego skład.

Białka produktów spożywczych zawierają różne proporcje aminokwasów. Jaja, nabiał, ryby, zboża, strączki i orzechy mogą wnosić je do jadłospisu, ale nie w identycznych ilościach. Dieta oparta na jednym produkcie ma zatem inne możliwości pokrywania potrzeb niż urozmaicony sposób jedzenia obejmujący kilka grup żywności.

Nie wynika z tego konieczność precyzyjnego łączenia wszystkich źródeł w jednym posiłku. W zwykłej, urozmaiconej diecie dorosłego człowieka znaczenie ma ich obecność w ciągu dnia. Na przykład posiłek ze strączkami i inny z produktami zbożowymi mogą się uzupełniać, nawet jeśli nie są spożywane równocześnie.

Osobną kategorią są aminokwasy warunkowo niezbędne. Organizm zwykle potrafi je wytwarzać, ale w niektórych stanach zwiększonego obciążenia ilość ta może być niewystarczająca. Nie jest to jednak powód, aby każdą chorobę lub okres zmęczenia samodzielnie interpretować jako potrzebę dodatkowej podaży wybranych aminokwasów.

W ocenie jadłospisu sprawdza się realne źródła białka, wielkość spożycia i sytuację zdrowotną. Lista aminokwasów na opakowaniu nie mówi, czy danej osobie czegoś brakuje. Nie określa również jakości całej diety, jej wartości energetycznej ani zawartości pozostałych potrzebnych składników.