Autoimmunologiczne zapalenie żołądka

Autoimmunologiczne zapalenie żołądka jest chorobą, w której układ odpornościowy uszkadza własne komórki błony śluzowej tego narządu. Zmiany dotyczą przede wszystkim okolic zawierających komórki okładzinowe, czyli trzonu i dna żołądka. Z czasem może dochodzić do zaniku prawidłowych gruczołów oraz osłabienia ich funkcji.

Komórki okładzinowe wytwarzają kwas solny i czynnik wewnętrzny, potrzebny w procesie wchłaniania witaminy B12. Ich utrata może więc wpływać na odżywienie organizmu, nawet gdy dolegliwości ze strony brzucha są niewielkie. W przebiegu tej choroby spotyka się niedobór żelaza oraz witaminy B12, ale nie każdy taki niedobór ma przyczynę autoimmunologiczną.

Nazwa nie oznacza zakażenia, które można przenieść na drugą osobę. Mechanizm różni się od zapalenia wywołanego przez Helicobacter pylori, chociaż oba problemy mogą współistnieć. Ustalenie przyczyny ma znaczenie, ponieważ sam opis przewlekłego zapalenia nie określa jeszcze, jaki proces odpowiada za zmiany.

Rozpoznanie wymaga zestawienia informacji. Badanie wycinków pokazuje budowę i rozmieszczenie uszkodzeń błony śluzowej. Badania krwi mogą oceniać niedokrwistość, niedobory oraz przeciwciała związane z procesem autoimmunologicznym. Ujemny wynik przeciwciał przeciw czynnikowi wewnętrznemu nie wyklucza choroby, jeśli inne dane nadal na nią wskazują.

Przebieg może długo pozostawać mało charakterystyczny. Osłabienie, gorsza tolerancja wysiłku lub zaburzenia czucia mogą wiązać się z następstwami niedoborów, lecz same nie pozwalają rozpoznać ich źródła. Brak bólu żołądka również nie daje odpowiedzi, czy błona śluzowa zachowała prawidłową budowę.

Zanikowe zmiany wiążą się ze zwiększonym ryzykiem niektórych nowotworów żołądka, ale nie są rozpoznaniem nowotworu. Zakres dalszej obserwacji zależy od wyniku histopatologicznego i całego obrazu klinicznego. Nie ma jednego odstępu kontroli odpowiedniego dla wszystkich osób z tym rozpoznaniem.