Bilans energetyczny

Bilans energetyczny porównuje energię dostarczaną z jedzeniem i napojami z energią zużywaną przez organizm. Gdy obie ilości są zbliżone w dłuższym czasie, sprzyja to utrzymywaniu masy ciała. Przewaga dostarczanej energii sprzyja odkładaniu zapasów, a przewaga wydatku oznacza korzystanie z energii wcześniej zgromadzonej.

Energia jest potrzebna również wtedy, gdy człowiek odpoczywa. Organizm stale podtrzymuje pracę narządów i podstawowe funkcje życiowe. Do tego dochodzą codzienne czynności, takie jak chodzenie, praca w domu czy zaplanowany wysiłek. Wydatek energetyczny nie ogranicza się zatem do czasu spędzonego na treningu.

Na etykietach wartość energetyczną podaje się zwykle w kilokaloriach, oznaczanych jako kcal, oraz kilodżulach, czyli kJ. Potoczne określenie „kalorie” najczęściej oznacza kilokalorie. Porównanie produktów wymaga sprawdzenia, czy podane liczby dotyczą 100 gramów, całego opakowania czy jedynie porcji przyjętej przez producenta.

Zapotrzebowanie nie jest jednakowe dla wszystkich. Zależy między innymi od wieku, wzrostu, masy ciała i aktywności. Ogólna wartość z poradnika lub opakowania nie opisuje dokładnie potrzeb konkretnego człowieka. Kalkulator może pomóc uporządkować informacje, ale jego wynik pozostaje oszacowaniem opartym na wprowadzonych danych.

Na ilość jedzenia i możliwości ruchu wpływają także sen oraz otoczenie. Dostępność produktów, warunki pracy i bezpieczne miejsce do spaceru mogą ułatwiać lub utrudniać codzienne wybory. Pojęcie bilansu wyjaśnia relację między energią przyjmowaną i zużywaną, ale samo nie wyjaśnia wszystkich przyczyn jej zmiany.

Bilans nie mówi również, czy jadłospis dostarcza odpowiednio dużo białka, błonnika, witamin i składników mineralnych. Podobna wartość energetyczna może towarzyszyć różnemu składowi posiłków. Dlatego w ocenie żywienia obok ilości energii potrzebna jest informacja o jakości i różnorodności jedzenia, bez przypisywania posiłkom moralnych ocen.