Błona śluzowa przewodu pokarmowego

Błona śluzowa przewodu pokarmowego jest warstwą wyściełającą jego wnętrze. To z nią stykają się połykane płyny i pokarm, a dalej treść przesuwająca się przez żołądek i jelita. Pod tą nazwą kryje się żywa tkanka złożona z kilku elementów, nie jedynie widoczny na powierzchni śluz.

Jej budowa zależy od miejsca. W żołądku znajdują się gruczoły wydzielające składniki soku żołądkowego, natomiast w jelicie cienkim fałdy i kosmki zwiększają powierzchnię wchłaniania. Oznacza to, że prawidłowy wygląd i zadania śluzówki nie są identyczne w całym przewodzie pokarmowym. Opis zawsze trzeba odnieść do konkretnego odcinka.

Warstwa ta stanowi granicę między wnętrzem przewodu pokarmowego a tkankami organizmu. Jej komórki uczestniczą między innymi w wydzielaniu i wchłanianiu, a śluz pomaga chronić powierzchnię. Głębiej znajdują się inne warstwy ściany, w tym mięśnie odpowiedzialne za przesuwanie treści. Powierzchnia oglądana podczas endoskopii nie przedstawia więc całej grubości narządu.

Zapalenie, nadżerka i zanik opisują różne rodzaje zmian błony śluzowej. Zapalenie dotyczy reakcji tkanki, nadżerka jest powierzchownym ubytkiem, a zanik oznacza utratę prawidłowych struktur. Te słowa nie są zamiennymi określeniami podrażnienia. Ich znaczenie zależy od lokalizacji, zakresu i wyniku oceny mikroskopowej, jeżeli pobrano wycinki.

Gastroskopia lub kolonoskopia pozwalają obejrzeć dostępne powierzchnie, a biopsja dostarcza niewielkiej próbki do dalszego badania. Niektóre informacje można uzyskać dopiero pod mikroskopem. Z kolei prawidłowy wynik dotyczący pobranej tkanki odnosi się do określonego miejsca i pytania diagnostycznego. Nie jest ogólnym pomiarem wszystkich funkcji trawienia, wchłaniania ani ruchów przewodu pokarmowego.