Błonnik rozpuszczalny

Błonnik rozpuszczalny to część błonnika pokarmowego, którą wyróżnia zdolność rozpuszczania się w wodzie w określonych warunkach. Należą do niej różne związki, między innymi pektyny i beta-glukany. Określenie opisuje właściwość fizyczną, a nie jeden składnik o zawsze takim samym działaniu.

Nie należy utożsamiać rozpuszczalności z lepkością. Niektóre frakcje tworzą lepkie roztwory lub żele, wpływające na przemieszczanie i mieszanie treści jelitowej. Inne rozpuszczalne związki nie mają porównywalnej zdolności zagęszczania. Sam napis o błonniku rozpuszczalnym nie przesądza więc o wpływie produktu na poposiłkową glikemię.

Osobną cechą jest fermentowalność, czyli możliwość wykorzystania związku przez mikroorganizmy jelitowe. Błonnik, który dociera do jelita grubego, może być przez nie przekształcany, ale tempo i zakres procesu zależą od jego budowy. Nie wszystkie rozpuszczalne frakcje fermentują w ten sam sposób ani wywołują identyczne odczucia.

Źródłami tej części błonnika są między innymi owies, jęczmień, owoce i nasiona roślin strączkowych. Zwykłe produkty zawierają jednak mieszaniny frakcji, a nie wyłącznie jeden rodzaj. Owsianka dostarcza zatem nie tylko rozpuszczalnego błonnika, lecz także innych węglowodanów, białka i składników mineralnych.

Rozróżnienie ma znaczenie przy omawianiu objawów jelitowych. W zespole jelita drażliwego dowody dotyczące niektórych rozpuszczalnych frakcji są korzystniejsze niż dotyczące otrąb pszennych. Nie oznacza to, że każda żywność z taką etykietą przyniesie ten sam efekt. Gwałtowne zwiększenie ilości błonnika może nasilić gazy lub wzdęcia.

W ocenie produktu warto więc pytać, jaki konkretnie błonnik zawiera, w jakiej ilości i jak jest tolerowany. Zastąpienie tych pytań prostym podziałem na błonnik dobry i zły gubi najważniejszą informację: jego działanie zależy od właściwości i sytuacji osoby jedzącej.