Chronotyp

Chronotyp opisuje skłonność do wcześniejszych lub późniejszych pór snu i największej czujności. Potoczne określenia skowronek i sowa pokazują dwa krańce tej różnorodności. Wiele osób znajduje się pomiędzy nimi. Chronotyp nie jest oceną pracowitości ani tego, kto lepiej organizuje dzień.

Na preferowane pory wpływają uwarunkowania biologiczne oraz otoczenie, między innymi światło. W badaniach obserwuje się także różnice związane z wiekiem. Nie oznacza to, że każda młoda osoba musi zasypiać późno lub że wraz z kolejnymi urodzinami rytm zmieni się w jednakowy sposób.

Wczesne wstawanie wymuszone przez pracę nie dowodzi samo w sobie porannego chronotypu. Żeby zrozumieć własny rytm, przydaje się porównanie dni roboczych i wolnych oraz informacja o faktycznej ilości snu. Godzina budzika i naturalna preferencja nie zawsze opisują to samo.

Późna pora zasypiania nie wystarcza też do rozpoznania zaburzenia rytmu dobowego. W ocenie problemu znaczenie mają trudności z dostosowaniem snu do potrzeb oraz wpływ na codzienne funkcjonowanie. Samo bycie sową nie jest nazwą choroby wymagającej leczenia.

Znajomość chronotypu może ułatwić rozmowę o rozkładzie obowiązków i odpoczynku. Nie zastępuje jednak dbania o wystarczający czas snu. Jeśli rozbieżność między rytmem organizmu a wymaganiami dnia powoduje utrzymującą się senność lub bezsenność, warto omówić ją ze specjalistą zamiast uznawać za brak silnej woli.