Czynnik wewnętrzny

Czynnik wewnętrzny jest białkiem wytwarzanym przez komórki okładzinowe żołądka. Jego głównym zadaniem jest udział we wchłanianiu witaminy B12. Nazwa może brzmieć ogólnie, ale odnosi się do konkretnej substancji, a nie do dowolnego czynnika wpływającego na trawienie.

Witamina B12 zawarta w jedzeniu musi przejść kilka etapów, zanim zostanie wykorzystana przez organizm. Najpierw uwalnia się z połączeń z białkami pokarmu. Później, w jelicie cienkim, łączy się z czynnikiem wewnętrznym. Powstały kompleks jest rozpoznawany w końcowej części jelita cienkiego, gdzie zachodzi jego wchłanianie.

Ten mechanizm pokazuje współpracę odległych od siebie odcinków przewodu pokarmowego. Białko powstaje w żołądku, lecz zasadnicze miejsce wchłaniania kompleksu znajduje się w jelicie krętym. Prawidłowa podaż witaminy w posiłkach i prawidłowe wchłanianie są zatem dwiema odrębnymi kwestiami.

Produkcja czynnika wewnętrznego może zostać ograniczona wskutek autoimmunologicznego uszkodzenia komórek żołądka lub ich utraty po operacji. Z czasem może to prowadzić do niedoboru B12. Nie każda osoba z niedoborem ma jednak zaburzenie dotyczące tego białka, ponieważ na dostępność witaminy wpływają również inne etapy jej drogi przez organizm.

W poszukiwaniu przyczyny niedoboru czasem oznacza się przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu. Badanie przeciwciał nie jest prostym pomiarem ilości samego białka. Dodatni wynik może wspierać rozpoznanie procesu autoimmunologicznego, natomiast wynik ujemny nie wyklucza go w każdej sytuacji.

Znaczenie ma połączenie historii chorób i operacji, objawów oraz badań laboratoryjnych. Niedobór B12 może wpływać na krew i układ nerwowy, dlatego ocena nie ogranicza się do dolegliwości żołądkowych. Samo hasło czynnik wewnętrzny wyjaśnia mechanizm wchłaniania, ale nie ustala indywidualnej przyczyny osłabienia, zaburzeń czucia czy nieprawidłowej morfologii.