Dyspepsja

Dyspepsja, potocznie niestrawność, jest zespołem dolegliwości dotyczących głównie nadbrzusza. Może obejmować ból lub pieczenie, zbyt szybkie uczucie sytości oraz dokuczliwą pełność po niewielkim posiłku. Nazwa porządkuje objawy, ale sama nie wskazuje, czy ich przyczyną jest określona choroba przewodu pokarmowego.

Wczesna sytość oznacza, że uczucie najedzenia pojawia się już w trakcie jedzenia i utrudnia dokończenie zwykłej porcji. Pełność poposiłkowa dotyczy nieprzyjemnego wrażenia utrzymującego się po posiłku. Mogą im towarzyszyć nudności, odbijanie lub wzdęcie. Objawy dyspepsji nie muszą jednak występować wyłącznie bezpośrednio po jedzeniu.

Część dolegliwości ma uchwytną przyczynę, na przykład chorobę wrzodową lub zakażenie Helicobacter pylori. U wielu osób odpowiednia ocena nie wykazuje choroby wyjaśniającej objawy. Wtedy można rozpoznać dyspepsję czynnościową, należącą do zaburzeń interakcji jelita i mózgu. Określenie „czynnościowa” nie oznacza, że dyskomfort jest wymyślony.

W dyspepsji czynnościowej znaczenie mogą mieć sposób odczuwania bodźców z przewodu pokarmowego i dostosowanie żołądka do przyjmowanego posiłku. Mechanizm nie jest jednak jednakowy ani w pełni wyjaśniony u wszystkich osób. Nie można więc sprowadzić każdej niestrawności do stresu lub jednego produktu uznanego za szkodliwy.

Rozpoznawanie przyczyny opiera się na wywiadzie, badaniu i odpowiednio dobranych testach. Lekarz uwzględnia czas trwania objawów, choroby w rodzinie, dotychczasowe problemy zdrowotne i stosowane leczenie. Gastroskopia może wykrywać zmiany wyjaśniające dolegliwości, lecz nie stanowi automatycznego badania koniecznego po każdym epizodzie pełności.

Dyspepsję należy odróżniać od zgagi, która zwykle jest odczuwana za mostkiem, oraz od rozpoznanego opóźnionego opróżniania żołądka. Krwiste wymioty, smoliste stolce, silny stały ból lub duszność wymagają pilnej pomocy. Narastające trudności w połykaniu, częste wymioty albo niezamierzone chudnięcie także zmieniają sposób oceny i nie powinny być tłumaczone samą niestrawnością.