Foliany

Foliany to grupa związków wykazujących aktywność witaminy B9. Są potrzebne do syntezy materiału genetycznego i prawidłowych podziałów komórkowych. Uczestniczą też w przemianach aminokwasów. Ich rola jest istotna w całym organizmie, szczególnie tam, gdzie komórki intensywnie się odnawiają lub powstają nowe tkanki.

Termin obejmuje różne postacie witaminy. Foliany naturalnie obecne w jedzeniu oraz postać stosowana do wzbogacania żywności nie są identyczne pod względem budowy i biodostępności. Dlatego dane o zawartości mogą być wyrażane w równoważnikach uwzględniających te różnice. Nie każdą liczbę z dwóch etykiet można bez sprawdzenia jednostki porównać wprost.

Źródłami są między innymi zielone warzywa liściaste, strączki, szparagi, niektóre owoce i orzechy. Jadłospis korzystający z kilku takich grup dostarcza równocześnie innych składników. Obecność jednego bogatego źródła nie pokazuje jednak jeszcze, czy cała dieta pokrywa potrzeby danej osoby.

Niedobór folianów może zaburzać powstawanie komórek krwi i prowadzić do określonego rodzaju niedokrwistości. Osłabienie czy trudności z koncentracją nie są jednak objawami swoistymi. W ocenie znaczenie mają badania oraz możliwe przyczyny, w tym ograniczona podaż i zaburzenia wchłaniania.

Szczególnym kontekstem jest okres przed ciążą i jej początek, ponieważ odpowiednie zaopatrzenie pomaga zmniejszać ryzyko wad cewy nerwowej u rozwijającego się dziecka. Nie należy sprowadzać tego do ogólnej rady o jedzeniu większej ilości sałaty. Potrzebny sposób zabezpieczenia podaży warto ustalić odpowiednio wcześnie z osobą prowadzącą opiekę.

Wynik folianów we krwi zależy również od niedawnego spożycia, a podwyższona homocysteina nie jest wyłącznym wskaźnikiem ich niedoboru. Nadmierna dodatkowa podaż niektórych postaci folianów może utrudnić rozpoznanie niedoboru witaminy B12. Dlatego pojedyncza liczba lub nieswoisty objaw nie uzasadniają samodzielnego zwiększania ilości folianów.