Fruktany

Fruktany to rodzina węglowodanów zbudowanych z połączonych jednostek fruktozy. Poszczególne związki różnią się długością i sposobem połączenia łańcucha. Do tej grupy należą między innymi inulina i krótsze fruktooligosacharydy. Fruktany nie są tym samym co wolna fruktoza, mimo podobnego brzmienia nazw.

Występują naturalnie w wielu roślinach, gdzie mogą pełnić funkcję zapasu węglowodanów. Ich źródłami są między innymi pszenica, cebula, czosnek i niektóre inne warzywa. Część fruktanów jest również dodawana do żywności, dlatego obecność w produkcie nie zawsze wynika tylko z jego podstawowego surowca.

Ludzkie enzymy przewodu pokarmowego nie rozkładają skutecznie charakterystycznych połączeń w tych łańcuchach. Znaczna część fruktanów dociera więc do dalszego odcinka jelita, gdzie staje się dostępna dla mikroorganizmów. Ich fermentacja może prowadzić do powstawania gazów i innych produktów przemian bakteryjnych.

Fruktany są zaliczane do FODMAP. U części osób z zespołem jelita drażliwego mogą nasilać ból, wzdęcia lub zmianę rytmu wypróżnień. Nie oznacza to, że są toksyczne albo wymagają wykluczenia przez wszystkich. Znaczenie mają ilość, konkretny produkt i indywidualna wrażliwość jelita.

Rodzina fruktanów jest zróżnicowana, dlatego tolerowanie jednego źródła nie musi dokładnie przewidywać reakcji na inne. Zawartość i skład zmieniają się między produktami oraz pod wpływem niektórych procesów przygotowania. Nie można sprowadzić wszystkich produktów zawierających fruktany do jednej identycznej porcji testowej.

Przykładem ważnego rozróżnienia jest pszenica, która zawiera zarówno fruktany, jak i gluten. Pierwsze są węglowodanami, a drugi obejmuje białka. Poprawa po ograniczeniu pszenicy sama nie wskazuje, która grupa miała znaczenie. To jedna z przyczyn, dla których objawy po pieczywie wymagają dokładniejszego opisu niż samo stwierdzenie nietolerancji glutenu.