Fruktooligosacharydy (FOS)

Fruktooligosacharydy, oznaczane skrótem FOS, to krótkie łańcuchy węglowodanowe należące do fruktanów. Są zbudowane głównie z połączonych jednostek fruktozy. Nazwa nie oznacza jednak zwykłej fruktozy używanej jako cukier: połączenie jednostek zmienia sposób, w jaki organizm i mikroorganizmy jelitowe mogą wykorzystać związek.

FOS nie są rozkładane i wchłaniane w jelicie cienkim w taki sposób jak zwykłe cukry. Docierają do dalszych odcinków przewodu pokarmowego, gdzie mogą zostać wykorzystane przez bakterie. Właśnie ten los w jelicie jest ważniejszy dla ich działania niż sam fakt słodkiego pochodzenia tworzących je jednostek.

Krótki łańcuch odróżnia FOS od części dłuższych fruktanów. Granice nazw spotykanych w technologii żywności mogą się jednak częściowo nakładać, zwłaszcza przy określeniach oligofruktoza i inulina. Przy ocenie konkretnego produktu warto więc sprawdzić pełne oznaczenie składnika, zamiast zakładać, że wszystkie te nazwy opisują identyczną mieszaninę.

FOS występują w kontekście badań nad prebiotykami, czyli substancjami wykorzystywanymi selektywnie przez mikroorganizmy i przynoszącymi korzyść zdrowotną. Są materiałem dla bakterii, a nie żywymi bakteriami. Nie należy zatem mylić FOS z probiotykiem ani uznawać samego dodatku FOS za dowód leczniczego działania produktu.

Fermentacja może wiązać się z gazami i dolegliwościami u osób wrażliwych. Jako fruktany FOS należą do grupy istotnej w podejściu low FODMAP. Potencjalna rola prebiotyczna i możliwość gorszej tolerancji nie wykluczają się, ponieważ opisują różne aspekty działania tej samej substancji.

W praktyce FOS można spotkać w wykazach składników produktów wzbogacanych w błonnik. Produkt z takim dodatkiem nie musi być odpowiedni dla każdej osoby z objawami jelitowymi. Znaczenie mają jego ilość, pozostałe składniki i tolerancja, a nie wyłącznie hasło podkreślające korzyści dla mikrobioty.