Glikogen

Glikogen jest rozgałęzioną cząsteczką zbudowaną z wielu połączonych jednostek glukozy. Stanowi zapas węglowodanów organizmu, przechowywany przede wszystkim w wątrobie i mięśniach. Nie jest hormonem, rodzajem tkanki tłuszczowej ani tym samym co glukoza krążąca we krwi.

Po dostarczeniu węglowodanów część glukozy może zostać wykorzystana od razu, a część odłożona jako glikogen. Przy zwiększonym zapotrzebowaniu odpowiednie enzymy umożliwiają rozkład zapasu. Magazynowanie i uwalnianie pozostają pod kontrolą sygnałów hormonalnych. Dzięki temu organizm nie jest zależny wyłącznie od energii dostarczanej dokładnie w danej chwili.

Glikogen wątrobowy pomaga podtrzymywać stężenie glukozy we krwi między posiłkami. Wątroba może uwalniać powstającą z niego glukozę do krążenia. Glikogen mięśniowy służy natomiast głównie potrzebom samych mięśni. Chociaż oba zapasy zbudowane są z tego samego rodzaju jednostek, pełnią odmienne zadania i nie powinny być traktowane jako jeden zbiornik.

W kontekście ruchu glikogen jest jednym z dostępnych źródeł energii. Nie oznacza to, że każdy wysiłek zużywa tylko węglowodany albo że zmiana zapasu określa ilość utraconego tłuszczu. Pomiar glikemii także nie pokazuje bezpośrednio, ile glikogenu znajduje się w mięśniach. Stężenie we krwi i ilość zgromadzona w tkance to różne wielkości.

Pojęcie pojawia się również w nazwie glikogenoz, czyli wrodzonych chorób związanych z nieprawidłowym tworzeniem lub rozkładaniem glikogenu. Są one czymś innym niż fizjologiczne korzystanie z zapasów podczas przerwy między posiłkami. Samo zmęczenie po aktywności nie pozwala rozpoznać takiej choroby. W codziennym objaśnieniu glikogen najlepiej rozumieć jako regulowany zapas glukozy, którego rola zależy od miejsca przechowywania.