Glukagon

Glukagon jest naturalnym hormonem wytwarzanym przez komórki alfa wysp trzustkowych. Pomaga regulować stężenie glukozy, szczególnie wtedy, gdy jej dopływ z jedzenia jest ograniczony. Działa jako sygnał dla innych narządów, a nie jako zapas cukru czy substancja zawierająca energię potrzebną całemu organizmowi.

Jednym z głównych miejsc działania glukagonu jest wątroba. Hormon sprzyja rozkładaniu zgromadzonego tam glikogenu, co umożliwia uwolnienie glukozy do krwi. Wspiera także jej wytwarzanie z innych składników, między innymi niektórych aminokwasów. Są to dwa odrębne procesy: korzystanie z gotowego zapasu i tworzenie nowych cząsteczek glukozy.

Glukagon współpracuje z insuliną w utrzymywaniu równowagi. W wielu sytuacjach ich wpływ na glikemię ma przeciwny kierunek, ale nie oznacza to, że jeden hormon jest dobry, a drugi szkodliwy. Potrzebna jest właściwa odpowiedź całego układu na posiłek, przerwę w jedzeniu i aktualne potrzeby tkanek.

Wydzielanie glukagonu zależy między innymi od stężenia glukozy i składu posiłku. Nie steruje nim wyłącznie brak jedzenia: posiłek bogaty w białko również może stanowić bodziec. Przykład ten pokazuje, dlaczego prosty podział „jemy, więc działa tylko insulina” i „nie jemy, więc działa tylko glukagon” jest zbyt wąski.

Nie należy mylić glukagonu z glikogenem. Pierwszy przekazuje sygnał, drugi jest zapasem węglowodanów, na którego wykorzystanie sygnał może wpływać. Również wynik glikemii nie jest bezpośrednim pomiarem wydzielania glukagonu, ponieważ zależy od wielu współpracujących procesów. W tym znaczeniu termin służy objaśnieniu fizjologii trzustki i wątroby oraz sposobu, w jaki organizm utrzymuje dostępność paliwa między posiłkami.