POJĘCIA STAJĄ SIĘ JAŚNIEJSZE
Hemoglobina glikowana (HbA1c)
Hemoglobina glikowana, oznaczana jako HbA1c, to hemoglobina związana z glukozą. Hemoglobina jest białkiem krwinek czerwonych przenoszącym tlen. Oznaczenie HbA1c pozwala pośrednio ocenić przeciętne stężenie glukozy w okresie około dwóch do trzech miesięcy, a nie tylko w chwili pobrania krwi.
Im więcej glukozy krąży we krwi, tym większa jej ilość wiąże się z hemoglobiną. Wynik podawany w procentach określa udział hemoglobiny glikowanej. Nie jest to procent cukru we krwi ani liczba równoważna odczytowi z glukometru. Te badania opisują powiązane, ale różne wielkości.
HbA1c wykorzystuje się w diagnostyce zaburzeń glikemii oraz do obserwowania przebiegu rozpoznanej cukrzycy. Samo oznaczenie nie wymaga pozostawania na czczo. Jeżeli jednak podczas tej samej wizyty pobierana jest krew na inne badania, przygotowanie może wynikać z ich wymagań, a nie z HbA1c.
Średnia nie pokazuje wszystkich wahań. Podobny wynik może towarzyszyć różnym przebiegom glikemii w ciągu dnia, a krótkotrwałe wzrosty i spadki nie są w nim widoczne jako osobne zdarzenia. Ostatnie tygodnie mają większy wpływ na wynik niż wcześniejsza część ocenianego okresu.
Wiarygodność zależy również od krwinek czerwonych. Niedawna utrata krwi, przetoczenie, niektóre niedokrwistości i warianty hemoglobiny mogą zmieniać wynik. W określonych sytuacjach znaczenie mają też choroby nerek lub wątroby. Wynik pozornie korzystny albo podwyższony nie zawsze odpowiada rzeczywistemu przeciętnemu stężeniu glukozy.
Rozbieżność między HbA1c a innymi pomiarami wymaga wyjaśnienia, a nie automatycznego uznania jednego z badań za błędne. Lekarz może ocenić właściwości zastosowanej metody i wybrać inne oznaczenie. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy wynik nie pasuje do objawów lub wcześniejszej dokumentacji.
Próg używany do rozpoznawania choroby nie jest tym samym co indywidualny cel monitorowania. Po rozpoznaniu cukrzycy oczekiwany wynik ustala się z uwzględnieniem ogólnego zdrowia i ryzyka zbyt niskiej glikemii. HbA1c pomaga śledzić sytuację w czasie, ale nie jest oceną zaangażowania osoby w opiekę nad sobą.