Nadrozpoznawalność

Nadrozpoznawalność polega na wykrywaniu zmian spełniających kryteria rozpoznania, które nie spowodowałyby objawów ani zagrożenia w czasie życia danej osoby. Najczęściej omawia się ją w kontekście niektórych badań przesiewowych. Pokazuje, że samo znalezienie większej liczby nieprawidłowości nie zawsze oznacza proporcjonalną korzyść zdrowotną.

Nie jest tym samym co wynik fałszywie dodatni. Przy wyniku fałszywie dodatnim dalsza diagnostyka nie potwierdza poszukiwanej choroby. Przy nadrozpoznawalności zmiana rzeczywiście jest obecna, ale jej wykrycie nie przyniosłoby korzyści związanej z uniknięciem objawów lub zgonu. To dwa różne ograniczenia badań.

Problem może prowadzić do dodatkowych procedur, niepokoju i leczenia, którego działania niepożądane nie zostają zrównoważone oczekiwaną korzyścią. Nie oznacza to, że każdy wykryty wcześnie problem można bezpiecznie pozostawić bez opieki. U konkretnej osoby często trudno z góry przewidzieć przebieg zmiany z pełną pewnością.

Ryzyko nadrozpoznawalności zależy od rodzaju badania, cech choroby i badanej grupy. Dlatego decyzji o przesiewie nie należy sprowadzać do hasła, że im częściej, tym lepiej. Potrzebne jest porównanie możliwych korzyści i szkód, zgodne z aktualnymi zasadami danego programu i sytuacją zdrowotną.

Przed badaniem można zapytać, jakie decyzje wynikną z wykrycia nieprawidłowości i czy istnieją różne możliwości postępowania. Wiedza o nadrozpoznawalności pomaga świadomie uczestniczyć w opiece. Nie powinna natomiast służyć do samodzielnego uznawania rozpoznanej choroby za niegroźną ani odkładania konsultacji dotyczącej nowych objawów.