Nadwrażliwość trzewna

Nadwrażliwość trzewna oznacza nasilone odczuwanie bodźców pochodzących z narządów wewnętrznych. W odniesieniu do jelit może sprawiać, że zwykłe rozciąganie przez treść lub gazy jest odbierane jako wyraźny dyskomfort albo ból. Termin opisuje mechanizm odczuwania, a nie ilość gazu w brzuchu.

Sygnały z jelit są przekazywane i przetwarzane przez układ nerwowy. U osób z zaburzeniami interakcji jelit i mózgu ten proces może przebiegać inaczej. Dlatego podobny bodziec nie musi powodować podobnego samopoczucia u dwóch osób. Różnica nie świadczy o udawaniu objawów ani o słabej odporności na ból.

Nadwrażliwość może uczestniczyć w zespole jelita nadwrażliwego. Nie oznacza jednak, że każda osoba z IBS ma identyczny mechanizm wszystkich dolegliwości. Znaczenie mają również ruchy jelit, rytm wypróżnień i inne elementy funkcjonowania przewodu pokarmowego. Jedno pojęcie nie zastępuje całego opisu choroby.

Wzdęcie dobrze pokazuje granicę między bodźcem i odczuciem. Brzuch może wydawać się bardzo pełny bez proporcjonalnego zwiększenia objętości gazu lub widocznego powiększenia obwodu. To nie unieważnia dolegliwości. Pomaga natomiast zrozumieć, dlaczego poszukiwanie wyłącznie „nadmiaru gazów” może nie wyjaśnić całej sytuacji.

Rozpoznania nadwrażliwości nie ustala się na podstawie samego prawidłowego zdjęcia lub kolonoskopii. Ocena wymaga odniesienia do rodzaju i przebiegu objawów oraz sprawdzenia, czy istnieją powody do innej diagnostyki. Ból może mieć także przyczyny zapalne lub strukturalne, których nie wolno przesłonić atrakcyjnym wyjaśnieniem dotyczącym nerwów.

Szczególnie istotne są nowe objawy, takie jak krwawienie, niezamierzony spadek masy ciała albo wyraźna zmiana dotychczasowego przebiegu. Wymagają ponownej oceny, również u osoby z wcześniejszym rozpoznaniem IBS. Nadwrażliwość jest użytecznym pojęciem wtedy, gdy precyzuje mechanizm, a nie zamyka rozmowę o tym, co się zmieniło.