Niedobór laktazy

Niedobór laktazy oznacza zbyt małą aktywność enzymu, który rozkłada laktozę, czyli cukier mleczny. Laktaza działa w jelicie cienkim. Dzięki niej laktoza zostaje rozdzielona na mniejsze cukry, które mogą zostać wchłonięte. Przy niedostatecznej aktywności enzymu część laktozy pozostaje niestrawiona.

Niewchłonięta laktoza trafia dalej i może być rozkładana przez drobnoustroje. Wiąże się to z powstawaniem gazów i obecnością dodatkowej wody w jelicie. Możliwe są wzdęcie, ból oraz luźne stolce. Nasilenie objawów zależy jednak od kilku czynników, więc sam niedobór enzymu nie przesądza o jednakowej reakcji na każdy produkt mleczny.

Trzeba rozdzielić trzy pojęcia: niedobór laktazy, gorsze wchłanianie laktozy i nietolerancję laktozy. Pierwsze opisuje aktywność enzymu, drugie los cukru w przewodzie pokarmowym, a trzecie występowanie objawów. Nie każda osoba z gorszym wchłanianiem odczuwa dolegliwości. Dlatego sam wynik badania i samopoczucie nie są wymiennymi informacjami.

U wielu osób aktywność laktazy zmniejsza się z wiekiem. Niedobór może też wystąpić wtórnie do uszkodzenia jelita cienkiego, na przykład w przebiegu celiakii lub niektórych zakażeń. Różne mechanizmy oznaczają różny kontekst diagnostyczny. Nie można na podstawie jednego epizodu bólu po posiłku ustalić, czy doszło do trwałego zmniejszenia aktywności enzymu.

Badanie oddechowe może pomóc ocenić wchłanianie laktozy, a równoczesny zapis objawów ułatwia interpretację. Niedobór laktazy nie jest alergią na białka mleka, która angażuje inny mechanizm. Ta różnica ma znaczenie przy rozumieniu etykiet i wcześniejszych rozpoznań. Określenie „problem po mleku” jest zbyt ogólne, aby zastąpić wyjaśnienie, co rzeczywiście wywołuje dolegliwości.