Parasomnia

Parasomnia to określenie nietypowych zachowań lub doświadczeń pojawiających się podczas snu, zasypiania albo wybudzania. Należą do tej grupy różne zjawiska, na przykład lunatykowanie i lęki nocne. Wspólna nazwa nie oznacza jednej przyczyny ani identycznego sposobu postępowania w każdym przypadku.

Podczas lunatykowania człowiek może wstać i wykonywać czynności, mimo że nie jest w pełni obudzony. Po zdarzeniu często go nie pamięta. Z kolei koszmar zwykle wiąże się z zapamiętanym nieprzyjemnym snem po przebudzeniu. Rozróżnienie tych sytuacji pomaga precyzyjniej opisać problem.

W rozmowie z lekarzem ważne są pora zdarzenia, jego przebieg, częstość i ewentualne urazy. Przydatna bywa relacja osoby, która widziała epizod. Określenie niespokojny sen jest mniej informacyjne niż opis konkretnych ruchów, wypowiadanych słów oraz tego, czy można było nawiązać kontakt.

Niektóre epizody mogą występować częściej przy niewyspaniu, stresie lub innych zaburzeniach snu. Nie należy jednak zakładać, że każdy nietypowy ruch ma tę samą przyczynę. Gdy zdarzenia powtarzają się, zaczynają w dorosłości lub powodują zagrożenie, warto uzyskać ocenę medyczną.

Znaczenie ma także bezpieczeństwo otoczenia, zwłaszcza jeśli osoba wstaje lub wykonuje gwałtowne ruchy. Dalsza diagnostyka może obejmować specjalistyczną rejestrację snu. Celem jest ustalenie charakteru epizodów i ograniczenie ich następstw, a nie obwinianie człowieka za zachowanie, którego nie kontroluje świadomie.