Probiotyk

Probiotyk to żywy mikroorganizm, który podany w odpowiedniej ilości przynosi określoną korzyść zdrowotną. Definicja obejmuje więc nie tylko obecność bakterii lub drożdży, ale także dowód korzystnego działania. Samo określenie drobnoustroju jako „dobrego” nie wyjaśnia, dla kogo i w jakiej sytuacji miałby być pomocny.

Znaczenie ma konkretny szczep, czyli precyzyjniej określona grupa w obrębie danego gatunku mikroorganizmu. Wyniku uzyskanego dla jednego szczepu nie można automatycznie przypisywać innym. W badaniach ważne są również cechy uczestników i oceniany problem zdrowotny; poprawa jednego objawu nie oznacza korzyści we wszystkich chorobach jelit.

Żywność fermentowana i probiotyk nie są pojęciami wymiennymi. Mikroorganizmy służą do wytwarzania wielu fermentowanych produktów, ale nie każdy taki produkt zawiera żywe drobnoustroje o wykazanej korzyści zdrowotnej. Sam proces fermentacji nie jest więc dowodem działania probiotycznego ani potwierdzeniem określonego efektu klinicznego.

Również większa liczba mikroorganizmów nie przesądza o lepszym działaniu. Oznaczenie CFU odnosi się do jednostek zdolnych do tworzenia kolonii, a nie do stopnia korzyści dla zdrowia. Liczba żywych drobnoustrojów może zmieniać się podczas przechowywania, dlatego sam duży zapis liczbowy nie zastępuje informacji o badanym szczepie i jego właściwościach.

Probiotyk nie jest też tym samym co prebiotyk. Ten drugi termin dotyczy składników wykorzystywanych przez określone mikroorganizmy, a nie samych żywych drobnoustrojów. Badania nad tymi zależnościami nie tworzą uniwersalnej obietnicy „naprawy jelit”. Skuteczność trzeba oceniać osobno dla konkretnego zastosowania, zamiast traktować wszystkie wyniki jako wymienne.

Bezpieczeństwo również zależy od sytuacji. U zdrowych osób opisywano między innymi zwiększenie ilości gazów, natomiast przy ciężkiej chorobie lub osłabionej odporności większe znaczenie ma ryzyko zakażeń. Nie ma podstaw, by z samej definicji probiotyku wywodzić konieczność jego stosowania przez każdą zdrową osobę.