Ryzyko względne

Ryzyko względne, często oznaczane skrótem RR, porównuje ryzyko tego samego zdarzenia w dwóch grupach. Jest ilorazem tych wartości. Pomaga opisać związek między ekspozycją lub interwencją a wynikiem, ale samo nie mówi, jak częste zdarzenie było na początku.

W hipotetycznym przykładzie zdarzenie występuje u dwóch procent osób w jednej grupie i jednego procenta w drugiej. Porównując drugą grupę z pierwszą, otrzymujemy RR równe 0,5. Ryzyko względne jest niższe o połowę, natomiast różnica bezwzględna wynosi jeden punkt procentowy.

RR równe jeden oznacza taką samą oszacowaną częstość w porównywanych grupach. Wartość powyżej jednego wskazuje większe ryzyko w grupie umieszczonej w liczniku, a poniżej jednego mniejsze. Kolejność porównania musi być jasna, ponieważ jej odwrócenie zmienia sposób przedstawienia wyniku.

Sformułowanie „ryzyko wzrosło dwukrotnie” może dotyczyć zarówno rzadkiego, jak i częstego zdarzenia. Bez wartości wyjściowej trudno ocenić znaczenie praktyczne. Warto więc prosić o obie liczby bezwzględne, określenie czasu oraz opis grup, zamiast zatrzymywać się na samym mocnym nagłówku.

Ryzyko względne nie jest automatycznie dowodem, że czynnik spowodował zdarzenie. Znaczenie ma sposób przeprowadzenia badania i niepewność oszacowania. Przy decyzjach zdrowotnych trzeba rozumieć nie tylko kierunek związku, lecz także jego wielkość, wiarygodność oraz możliwość odniesienia do własnej sytuacji.