Szacowana filtracja kłębuszkowa (eGFR)

Szacowana filtracja kłębuszkowa, czyli eGFR, opisuje w przybliżeniu zdolność nerek do filtrowania krwi. Najczęściej oblicza się ją na podstawie stężenia kreatyniny oraz danych potrzebnych do odpowiedniego wzoru. Kreatynina powstaje podczas przemian zachodzących w mięśniach i jest usuwana z krwi przez nerki.

Wynik zwykle podaje się w mililitrach na minutę w odniesieniu do standardowej powierzchni ciała 1,73 m². Nie jest to procent sprawności nerek. Przykładowo liczby 60 nie należy odczytywać jako „nerki działają w 60 procentach”, ponieważ jednostka i sposób obliczenia oznaczają coś innego.

eGFR jest oszacowaniem, a nie bezpośrednim pomiarem filtracji. Kreatynina zależy także od masy mięśniowej, dlatego przy jej bardzo dużej lub małej ilości wynik może mniej dokładnie odzwierciedlać pracę nerek. Ostrożności wymagają również sytuacje, w których czynność nerek gwałtownie się zmienia.

Pojedyncza obniżona wartość nie potwierdza przewlekłej choroby nerek. Dla przewlekłości znaczenie ma utrzymywanie się nieprawidłowości przez ponad trzy miesiące. Jednym z kryteriów jest filtracja poniżej 60 ml/min/1,73 m² w pomiarach oddzielonych co najmniej 90 dniami. Ocenia się też inne oznaki uszkodzenia, nie tylko tę granicę.

Badanie moczu uzupełnia wynik krwi. Szczególne znaczenie ma albumina, białko, którego zwiększone wydalanie może wskazywać na uszkodzenie nerek. Stosunek albuminy do kreatyniny w moczu oznacza się skrótem ACR. Dlatego eGFR w wyższym zakresie nie wyklucza choroby, jeżeli obecne są inne utrwalone nieprawidłowości.

Przy nowym, wyraźnym pogorszeniu nie czeka się automatycznie trzech miesięcy na ocenę. Najpierw trzeba ustalić, czy nie doszło do ostrego uszkodzenia nerek, na przykład w związku z odwodnieniem lub inną chorobą. Kryterium przewlekłości porządkuje rozpoznanie, ale nie wyznacza terminu bezpiecznego oczekiwania.

Nagłe znaczne zmniejszenie ilości moczu, obrzęki, duszność lub splątanie wymagają pilnej oceny medycznej. Z kolei wczesna przewlekła choroba nerek może nie dawać dolegliwości. Interpretacja eGFR łączy więc aktualny stan, badanie moczu i wcześniejsze wyniki, zamiast opierać się na jednej liczbie lub samopoczuciu.