Talerz Zdrowego Żywienia

Talerz Zdrowego Żywienia to graficzny model pokazujący proporcje grup produktów w codziennym jedzeniu. Zamiast zaczynać od liczenia gramów, pozwala zobaczyć, jak łączyć warzywa, owoce, produkty zbożowe i źródła białka. Jest narzędziem edukacyjnym, a nie gotowym jadłospisem dla konkretnej osoby.

Połowę talerza zajmują warzywa i owoce, z przewagą warzyw. Jedna czwarta przypada produktom zbożowym, przede wszystkim pełnoziarnistym. Pozostała część odpowiada produktom dostarczającym białka. Proporcje przedstawiają wzajemny udział grup, nie nakaz zjedzenia identycznej ilości jedzenia przez każdego dorosłego.

Źródła białka mogą się zmieniać: należą do nich nasiona roślin strączkowych, ryby, jaja, nabiał czy chude mięso. Część zbożową mogą tworzyć kasza, brązowy ryż lub pieczywo razowe. Talerz nie wymaga umieszczania wszystkich wymienionych produktów w jednym posiłku; obrazuje wybór z poszczególnych grup.

Model uwzględnia również niewielki dodatek tłuszczów roślinnych, wodę zamiast słodkich napojów i ograniczanie soli oraz cukru. Oznacza to, że ocena posiłku nie kończy się na trzech polach rysunku. Napój, sos i dodatki też są częścią codziennego sposobu żywienia.

W praktyce podobny układ można rozpoznać w daniu z kaszą, warzywami i fasolą albo w kanapkach podanych z warzywami i źródłem białka. To przykłady zastosowania proporcji, a nie przepisy o wyliczonej wartości odżywczej. Składniki nie muszą leżeć osobno, aby dało się ocenić ich udział.

Model zachęca do stopniowego zwiększania różnorodności i zamian produktów. Nie ustala jednak kaloryczności, gramatury ani modyfikacji potrzebnych w konkretnej chorobie. Pomaga uporządkować codzienne wybory, natomiast indywidualne potrzeby i ograniczenia wymagają osobnej oceny. Samo odtworzenie kolorów rysunku nie przesądza o ilości jedzenia.