Wchłanianie składników odżywczych

Wchłanianie składników odżywczych to przechodzenie substancji z wnętrza przewodu pokarmowego przez jego ścianę do organizmu. Dzięki temu składniki jedzenia mogą zostać przetransportowane do tkanek i wykorzystane. Większość tego procesu zachodzi w jelicie cienkim, chociaż inne odcinki przewodu pokarmowego także uczestniczą we wchłanianiu, zwłaszcza wody.

Wchłanianie różni się od trawienia. Trawienie rozkłada większe cząsteczki na mniejsze części, na przykład białka na aminokwasy, a węglowodany na cukry proste. Dopiero odpowiednio przygotowane składniki mogą przejść przez komórki jelita. Woda, witaminy i składniki mineralne nie wymagają takiego samego rozkładu jak białko czy skrobia.

Sprawność procesu zależy od współpracy wielu narządów. Trzustka dostarcza enzymów trawiennych, a żółć pomaga w przetwarzaniu tłuszczu. Ważna jest również prawidłowa powierzchnia i funkcja jelita. Zaburzenie jednego etapu może ograniczać wykorzystanie części składników mimo pozornie wystarczającej ilości jedzenia.

Droga dalszego transportu nie jest jednakowa dla wszystkich substancji. Cukry proste i aminokwasy trafiają do krwi, a duża część tłuszczów jest kierowana najpierw do układu limfatycznego. Następnie składniki są przetwarzane, zużywane lub magazynowane. Ich obecność na talerzu nie jest więc równoznaczna z pełnym wykorzystaniem przez komórki.

Pojęcie pojawia się przy chorobach przewodu pokarmowego i ocenie niedoborów. Uszkodzenie jelita cienkiego w celiakii może utrudniać uzyskanie potrzebnych składników z pożywienia. Nie każda biegunka, wzdęcie czy niedobór oznacza jednak ten sam problem ze wchłanianiem; objawy wymagają ustalenia przyczyny.

Praktycznie warto rozróżniać ilość spożytą, wchłoniętą i wykorzystaną. Tabela wartości odżywczej informuje o zawartości w produkcie, a nie o wyniku tych procesów u konkretnej osoby. Zwiększanie ilości jednego produktu nie zawsze rozwiązuje problem wynikający z choroby jelita.