Zaburzenia rytmu dobowego

Zaburzenia rytmu dobowego snu i czuwania występują wtedy, gdy wewnętrzny rytm organizmu nie jest odpowiednio zgrany z potrzebnym harmonogramem dnia i nocy. Mogą utrudniać zasypianie, budzenie się lub utrzymanie czuwania. Nie są po prostu inną nazwą każdej bezsenności.

Rytm dobowy reaguje na sygnały środowiskowe, szczególnie światło. Znaczenie mają także regularność aktywności i codzienne warunki. Niektóre problemy wiążą się z pracą zmianową lub zmianą stref czasowych, a inne z utrwalonym przesunięciem albo nieregularnością własnego rytmu snu.

Wśród postaci wyróżnia się między innymi opóźnioną i przyspieszoną fazę snu oraz rytm nieregularny. Późne chodzenie spać samo w sobie nie potwierdza zaburzenia. Ważne jest, czy pojawiają się dolegliwości i trudność funkcjonowania w wymaganych porach oraz jaki jest przebieg problemu.

Rozpoznanie opiera się na historii snu i warunkach życia. Pomocny bywa dzienniczek, a czasem aktygrafia lub inne badania dobrane do sytuacji. Trzeba również uwzględnić inne przyczyny złego snu. Krótka obserwacja jednej nocy może nie oddawać utrwalonego wzorca.

Postępowanie zależy od rodzaju zaburzenia. Może obejmować uporządkowanie rytmu, odpowiednio zaplanowaną ekspozycję na światło i w wybranych sytuacjach leczenie. Pora działania ma znaczenie, dlatego przypadkowy schemat nie musi pomagać. Celem jest dopasowanie pomocy do konkretnego problemu i poprawa funkcjonowania, zamiast oceniania czyjegoś rytmu jako słabej dyscypliny.