Zaparcie

Zaparcie oznacza trudności z wypróżnianiem, które mogą dotyczyć częstości stolca, jego konsystencji lub samego wydalania. Możliwe są twarde, grudkowate stolce, bolesne wypróżnienia i poczucie niepełnego opróżnienia jelita. Dlatego problem nie sprowadza się do prostego liczenia, ile razy w tygodniu ktoś korzysta z toalety.

Oddawanie stolca rzadziej niż trzy razy tygodniowo jest jednym z możliwych objawów zaparcia. Rytm wypróżnień różni się jednak między ludźmi. Brak codziennego stolca sam w sobie nie musi oznaczać zaburzenia, natomiast codziennemu wypróżnieniu mogą towarzyszyć duży wysiłek, ból i twarda konsystencja.

Przyczyną bywa wolne przesuwanie treści przez jelito grube albo trudność skoordynowania pracy mięśni uczestniczących w wypróżnieniu. Znaczenie mogą mieć również sposób odżywiania, niewystarczająca ilość płynów, mała aktywność, zmiana rutyny lub inne choroby. U jednej osoby może działać kilka mechanizmów jednocześnie.

Ocena uwzględnia czas trwania dolegliwości i zmianę względem wcześniejszego rytmu. Przydatne są informacje o wyglądzie stolca, parciu, bólu i poczuciu niepełnego wypróżnienia. Wywiad obejmuje także choroby, przebyte operacje oraz stosowane leczenie. Opis problemu bywa więc szerszy niż odpowiedź na pytanie o ostatnią wizytę w toalecie.

Badania dobiera się do podejrzewanej przyczyny. Niektóre służą poszukiwaniu choroby towarzyszącej, inne oceniają przemieszczanie treści lub funkcję odbytnicy i mięśni. Nie każdy epizod wymaga od razu endoskopii. Długotrwałego problemu nie wyjaśnia jednak samo hasło „leniwe jelita”, które nie wskazuje konkretnego mechanizmu.

Zaparcie połączone ze stałym lub silnym bólem brzucha, wymiotami i niemożnością oddawania gazów wymaga pilnej pomocy, ponieważ może towarzyszyć niedrożności. Krwawienie, gorączka oraz niezamierzona utrata masy ciała również wymagają szybkiej oceny. Takich objawów nie należy traktować jak zwykłej zmiany rytmu ani próbować wyjaśniać wyłącznie składem ostatniego posiłku.