OD POJĘCIA DO ZROZUMIENIA
Wielkie pytania.
Jasne pojęcia.
Encyklopedia zdrowia E66. Szukaj po nazwie, literze lub obszarze. Poznaj znaczenie pojęć i zobacz, jak łączą się z codziennymi pytaniami o zdrowie.
Znajdź pojęcieZnaleziono haseł: 141
Polisomnografia
Polisomnografia, oznaczana skrótem PSG, to badanie rejestrujące wiele sygnałów organizmu podczas snu. Obejmuje między innymi aktywność mózgu, ruchy oczu, pracę mięśni, o…
Prawdopodobieństwo przedtestowe
Prawdopodobieństwo przedtestowe to ocena, jak prawdopodobna jest rozważana choroba przed poznaniem wyniku danego badania. Nie jest zgadywaniem bez podstaw. Uwzględnia ob…
Procentowa zmiana masy ciała
Procentowa zmiana masy ciała pokazuje, jak duża jest różnica między dwoma pomiarami w odniesieniu do masy początkowej. Dzięki temu tę samą liczbę utraconych lub przybyły…
Profilaktyka pierwotna
Profilaktyka pierwotna obejmuje działania podejmowane zanim rozwinie się określona choroba. Jej celem jest ograniczanie ryzyka, a nie leczenie już rozpoznanego problemu.…
Profilaktyka wtórna
Profilaktyka wtórna w ujęciu zdrowia publicznego oznacza wczesne wykrywanie choroby i odpowiednio szybkie podjęcie działań, które mogą ograniczyć jej następstwa. Dotyczy…
Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej
Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej są oznaczane we krwi przede wszystkim w diagnostyce celiakii. Na wyniku można spotkać skrót tTG lub TG2. Nie jest to ogó…
Randomizowane badanie kontrolowane
Randomizowane badanie kontrolowane, czyli RCT, porównuje określone sposoby postępowania przy losowym przydziale uczestników do grup. Losowanie ma ograniczyć wpływ wyboru…
Rezonans magnetyczny
Rezonans magnetyczny, oznaczany skrótami MR lub MRI, pozwala uzyskać szczegółowe obrazy wnętrza ciała przy użyciu silnego pola magnetycznego i fal radiowych. Nie wykorzy…
Rodzinna hipercholesterolemia
Rodzinna hipercholesterolemia jest dziedzicznym zaburzeniem, które powoduje bardzo wysokie stężenie cholesterolu LDL już od młodego wieku. Często oznacza się ją skrótem …
Rozmaz krwi
Rozmaz krwi pozwala bliżej przyjrzeć się komórkom krwi i ich cechom. W ocenie mikroskopowej niewielką ilość materiału rozprowadza się na szkiełku, barwi i ogląda w powię…
Ryzyko bezwzględne
Ryzyko bezwzględne opisuje prawdopodobieństwo określonego zdarzenia w danej grupie i czasie. Może być wyrażone procentem albo liczbą zdarzeń przypadających na określoną …
Ryzyko sercowo-naczyniowe
Ryzyko sercowo-naczyniowe opisuje prawdopodobieństwo określonego zdarzenia dotyczącego serca lub naczyń w danym czasie. Może odnosić się na przykład do zawału lub udaru.…
Ryzyko względne
Ryzyko względne, często oznaczane skrótem RR, porównuje ryzyko tego samego zdarzenia w dwóch grupach. Jest ilorazem tych wartości. Pomaga opisać związek między ekspozycj…
Scyntygrafia opróżniania żołądka
Scyntygrafia opróżniania żołądka jest badaniem oceniającym, jak szybko posiłek opuszcza żołądek. Wykorzystuje niewielką ilość znacznika promieniotwórczego dodanego do od…
Serologia celiakii
Serologia celiakii obejmuje badania krwi poszukujące przeciwciał pomocnych w rozpoznawaniu tej choroby. Najczęściej ważną rolę odgrywają przeciwciała przeciw transglutam…
Skala ryzyka SCORE2
SCORE2 jest narzędziem szacującym dziesięcioletnie ryzyko określonych zdarzeń sercowo naczyniowych. Uwzględnia zdarzenia zakończone i niezakończone zgonem. Nie służy do …
Skala senności Epworth
Skala senności Epworth, oznaczana skrótem ESS, jest kwestionariuszem służącym do oceny skłonności do zasypiania w codziennych sytuacjach. Dotyczy typowej senności w dzie…
Swoistość testu
Swoistość opisuje, jak często test daje wynik ujemny u osób, które nie mają poszukiwanej choroby. Zaczynamy więc od grupy bez choroby i sprawdzamy, ile jej osób zostało …
Szacowana filtracja kłębuszkowa (eGFR)
Szacowana filtracja kłębuszkowa, czyli eGFR, opisuje w przybliżeniu zdolność nerek do filtrowania krwi. Najczęściej oblicza się ją na podstawie stężenia kreatyniny oraz …
Test immunochemiczny kału (FIT)
Test immunochemiczny kału, czyli FIT, wykrywa w próbce niewielkie ilości ludzkiej hemoglobiny, białka obecnego w krwinkach czerwonych. Wykorzystuje do tego swoiste przec…
Test oddechowy mocznikowy
Test oddechowy mocznikowy służy do wykrywania zakażenia Helicobacter pylori w żołądku. Wykorzystuje zdolność bakterii do rozkładania mocznika. Nie jest tym samym co wodo…
Test oddechowy wodorowo-metanowy
Test oddechowy wodorowo i metanowy mierzy stężenie wodoru oraz metanu w wydychanym powietrzu. Gazy te mogą powstawać podczas przemian prowadzonych przez mikroorganizmy w…
Tomografia komputerowa
Tomografia komputerowa, określana skrótem TK lub CT, wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie i obliczenia komputerowe do uzyskania przekrojowych obrazów ciała. Pomaga …
Triglicerydy
Triglicerydy, nazywane również trójglicerydami, są jedną z głównych postaci tłuszczu w organizmie. Stanowią ważny sposób magazynowania energii. Występują w żywności, tka…
Tyreotropina (TSH)
Tyreotropina, nazywana także hormonem tyreotropowym lub TSH, powstaje w przysadce mózgowej. Przekazuje tarczycy sygnał do wytwarzania hormonów. Oznaczenie TSH we krwi po…
Udar mózgu
Udar mózgu jest nagłym stanem, w którym dochodzi do uszkodzenia mózgu wskutek zaburzenia jego ukrwienia lub krwawienia. Wymaga natychmiastowej pomocy. Nie dotyczy wyłącz…
Ujemna wartość predykcyjna
Ujemna wartość predykcyjna, czyli NPV, opisuje, jak często ujemny wynik testu odpowiada rzeczywistemu brakowi poszukiwanej choroby lub cechy. Patrzymy na osoby z wynikie…
Ultrasonografia jelit
Ultrasonografia jelit to badanie obrazowe wykorzystujące fale dźwiękowe do oceny jelita cienkiego i grubego. Głowicę przykłada się do brzucha, a obraz pojawia się na mon…
USG Doppler
USG Doppler jest techniką ultrasonograficzną umożliwiającą ocenę przepływu krwi w naczyniach. Często stanowi część badania tętnic lub żył. Uzupełnia obraz ich budowy o i…
USG jamy brzusznej
USG jamy brzusznej wykorzystuje fale dźwiękowe do obrazowania narządów. Nie używa promieniowania jonizującego. Może pomagać ocenić między innymi wątrobę, pęcherzyk żółci…