OD POJĘCIA DO ZROZUMIENIA
Wielkie pytania.
Jasne pojęcia.
Encyklopedia zdrowia E66. Szukaj po nazwie, literze lub obszarze. Poznaj znaczenie pojęć i zobacz, jak łączą się z codziennymi pytaniami o zdrowie.
Znajdź pojęcieZnaleziono haseł: 138
Kalorymetria pośrednia
Kalorymetria pośrednia jest metodą oceny wydatku energetycznego na podstawie wymiany gazów oddechowych. Najczęściej mierzy zużycie tlenu i wytwarzanie dwutlenku węgla. N…
Ketogeneza
Ketogeneza to wytwarzanie ciał ketonowych, zachodzące głównie w wątrobie. Związki te mogą być wykorzystywane przez inne tkanki jako źródło energii. Proces nasila się w o…
Komórki beta trzustki
Komórki beta są jednym z rodzajów komórek znajdujących się w wyspach trzustkowych. Ich ważnym zadaniem jest wytwarzanie i wydzielanie insuliny. Hormon ten uczestniczy w …
Kortyzol
Kortyzol jest hormonem wytwarzanym przez nadnercza. Uczestniczy w regulacji przemiany materii i odpowiedzi organizmu na obciążenia. Popularne określenie „hormon stresu” …
Kwas moczowy
Kwas moczowy powstaje podczas przemian puryn, czyli związków obecnych zarówno w komórkach organizmu, jak i w żywności. Jest usuwany między innymi przez nerki. Jego stęże…
Kwasy tłuszczowe
Kwasy tłuszczowe to związki będące składnikami wielu lipidów, w tym tłuszczu obecnego w jedzeniu i zapasach energetycznych organizmu. Mają łańcuch atomów węgla, którego …
Leptyna
Leptyna jest hormonem wytwarzanym przede wszystkim przez komórki tkanki tłuszczowej. Przekazuje do mózgu informacje związane z zapasami energii. Uczestniczy w długotrwał…
Lipidogram
Lipidogram to zestaw badań krwi opisujących gospodarkę tłuszczową. Zwykle obejmuje cholesterol całkowity, cholesterol LDL, cholesterol HDL i triglicerydy. Każda z tych w…
Lipidy
Lipidy to szeroka grupa związków obejmująca między innymi triglicerydy, fosfolipidy i cholesterol. W codziennym języku bywają nazywane tłuszczami, ale biologiczne znacze…
Lipogeneza
Lipogeneza oznacza tworzenie tłuszczów w organizmie. Często tym terminem określa się syntezę nowych kwasów tłuszczowych z mniejszych związków, nazywaną lipogenezą de nov…
Lipoliza
Lipoliza to rozkład triglicerydów do glicerolu i wolnych kwasów tłuszczowych. Pozwala między innymi udostępniać paliwo zgromadzone w tkance tłuszczowej. Jest naturalnym …
Lipoproteiny
Lipoproteiny to cząstki umożliwiające transport tłuszczów we krwi. Zawierają lipidy i białka, które pomagają utrzymać ich strukturę oraz kierować przemieszczaniem między…
Ładunek glikemiczny
Ładunek glikemiczny opisuje przewidywany wpływ konkretnej porcji jedzenia zawierającego węglowodany na glikemię. Łączy dwie informacje: indeks glikemiczny produktu oraz …
Łaknienie spaczone
Łaknienie spaczone, nazywane pica, polega na powtarzającym się jedzeniu substancji, które nie są żywnością. Może chodzić na przykład o ziemię, papier lub inne materiały.…
Łańcuch oddechowy
Łańcuch oddechowy to układ białek i przenośników przekazujących elektrony w wewnętrznej błonie mitochondrium. Jest częścią procesu, dzięki któremu komórki uzyskują energ…
Łosoś
Łosoś jest rybą dostarczającą białka oraz długołańcuchowych kwasów tłuszczowych omega 3, przede wszystkim EPA i DHA. Zawiera także między innymi witaminę B12 i selen. Wa…
Łubin
Łubin należy do roślin strączkowych. W żywności wykorzystuje się nasiona odpowiednich odmian oraz otrzymywane z nich składniki, na przykład mąkę i białko. Można je znale…
Łuski babki jajowatej
Łuski babki jajowatej są roślinnym źródłem błonnika, znanym także pod nazwą psyllium. Po kontakcie z płynem pęcznieją i tworzą żelową masę. Ta właściwość pomaga zwiększy…
Masa ciała
Masa ciała to łączna masa tkanek, płynów i pozostałej zawartości organizmu, zwykle wyrażana w kilogramach. Liczba na wadze nie opisuje wyłącznie tkanki tłuszczowej. Uwzg…
Masa mięśniowa
Masa mięśniowa opisuje ilość tkanki mięśniowej w organizmie. W ocenie odżywienia i sprawności zwykle chodzi przede wszystkim o mięśnie szkieletowe. To inna informacja ni…
Menopauza
Menopauza oznacza ustanie miesiączkowania związane z zakończeniem czynności rozrodczej jajników. Naturalną menopauzę rozpoznaje się po dwunastu kolejnych miesiącach bez …
Metabolizm
Metabolizm, czyli przemiana materii, obejmuje procesy chemiczne zachodzące w komórkach organizmu. Dzięki nim możliwe jest pozyskiwanie i wykorzystywanie energii, tworzen…
Miażdżyca
Miażdżyca jest chorobą tętnic, w której w ich ścianach tworzą się blaszki złożone z lipidów i innych składników. Zmiany mogą utrudniać przepływ krwi. Uszkodzenie blaszki…
Mięśnie szkieletowe
Mięśnie szkieletowe to narządy, których praca umożliwia poruszanie ciałem i utrzymywanie jego pozycji. Dzięki nim można wstać z krzesła, przenieść zakupy czy unieść rękę…
Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze oznacza utrzymujące się zbyt wysokie ciśnienie krwi w tętnicach. W pomiarach gabinetowych u dorosłych rozpoznanie zwykle wiąże się z wartościami sk…
Nadczynność tarczycy
Nadczynność tarczycy oznacza nadmierną produkcję jej hormonów. Mogą one przyspieszać wiele procesów w organizmie. Stan nadmiaru hormonów krążących we krwi bywa też związ…
Nadwaga
Nadwaga to określenie nadmiernej masy ciała ocenianej w odniesieniu do wzrostu i sytuacji zdrowotnej. W klasyfikacji BMI u dorosłych kategoria nadwagi bez otyłości obejm…
Niedobór snu
Niedobór snu oznacza, że organizm nie otrzymuje snu odpowiadającego jego potrzebom. Najprostsza sytuacja to zbyt krótka noc. Problem może jednak dotyczyć również jakości…
Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy oznacza, że organizm nie otrzymuje odpowiedniej ilości hormonów tarczycy. Hormony te wpływają na wiele procesów, dlatego objawy mogą dotyczyć różn…
Niedożywienie
Niedożywienie to stan, w którym organizm nie otrzymuje lub nie wykorzystuje dostatecznej ilości energii albo potrzebnych składników odżywczych. Może wpływać na siłę mięś…