OD POJĘCIA DO ZROZUMIENIA
Wielkie pytania.
Jasne pojęcia.
Encyklopedia zdrowia E66. Szukaj po nazwie, literze lub obszarze. Poznaj znaczenie pojęć i zobacz, jak łączą się z codziennymi pytaniami o zdrowie.
Znajdź pojęcieZnaleziono haseł: 158
Alergen pokarmowy
Alergen pokarmowy to składnik żywności zdolny wywołać reakcję alergiczną u osoby, której układ odpornościowy na niego reaguje. Najczęściej jest to białko. Nazwa odnosi s…
Alergia pokarmowa
Alergia pokarmowa to reakcja układu odpornościowego na określony składnik jedzenia, najczęściej białko. Może wystąpić po niewielkiej ilości produktu i mieć różne nasilen…
Aminokwasy
Aminokwasy to małe cząsteczki, z których organizm buduje białka. Ich kolejność w łańcuchu wpływa na budowę i działanie powstającego białka. To dzięki różnym połączeniom …
Aminokwasy egzogenne
Aminokwasy egzogenne to aminokwasy, których organizm człowieka nie potrafi wytworzyć w ilości wystarczającej do pokrycia potrzeb. Muszą pochodzić z pożywienia, dlatego n…
Aminy biogenne
Aminy biogenne to związki azotowe, które mogą powstawać podczas przemian aminokwasów. W kontekście żywności ważne są między innymi histamina i tyramina. Ich obecność ora…
Antyoksydanty
Antyoksydanty, czyli przeciwutleniacze, to substancje uczestniczące w ograniczaniu reakcji utleniania. W organizmie działają w złożonym systemie ochrony i naprawy komóre…
Apetyt
Apetyt oznacza chęć jedzenia, często także zainteresowanie określonym smakiem lub potrawą. Może pojawić się wraz z głodem, ale nie jest z nim tożsamy. Zapach świeżego pi…
Białko pokarmowe
Białko pokarmowe dostarcza aminokwasów, z których organizm buduje i odnawia własne białka. Są one potrzebne mięśniom, ale także enzymom, części hormonów, przeciwciałom i…
Bilans energetyczny
Bilans energetyczny porównuje energię dostarczaną z jedzeniem i napojami z energią zużywaną przez organizm. Gdy obie ilości są zbliżone w dłuższym czasie, sprzyja to utr…
Biodostępność
Biodostępność składnika odżywczego opisuje, jaka część jego spożytej ilości może zostać wchłonięta i wykorzystana przez organizm. Odróżnia zawartość w jedzeniu od ilości…
Błonnik nierozpuszczalny
Błonnik nierozpuszczalny to część błonnika pokarmowego, która nie rozpuszcza się w wodzie w warunkach stosowanych do tego podziału. Obejmuje między innymi celulozę i czę…
Błonnik pokarmowy
Błonnik pokarmowy to zróżnicowana grupa składników roślinnych, które są odporne na trawienie i wchłanianie w jelicie cienkim. Przechodzą dalej do jelita grubego, gdzie c…
Błonnik rozpuszczalny
Błonnik rozpuszczalny to część błonnika pokarmowego, którą wyróżnia zdolność rozpuszczania się w wodzie w określonych warunkach. Należą do niej różne związki, między inn…
Celiakia
Celiakia to przewlekła choroba o podłożu immunologicznym, w której spożywanie glutenu wywołuje uszkodzenie jelita cienkiego. Gluten występuje między innymi w pszenicy, ż…
Cukry dodane
Cukry dodane to cukry wprowadzone do żywności podczas produkcji, przygotowywania potraw lub dosładzania przy stole. W europejskim ujęciu obejmują dodawane jednocukry i d…
Cukry ogółem
Cukry ogółem to łączna ilość jednocukrów i dwucukrów obecnych w żywności, niezależnie od ich pochodzenia. Obejmują zarówno cukry naturalnie występujące w składnikach, ja…
Cukry proste
Cukry proste w ścisłym znaczeniu chemicznym to monosacharydy, czyli pojedyncze jednostki cukrowe. Przykładami są glukoza, fruktoza i galaktoza. Nie da się ich rozłożyć p…
Cukry wolne
Cukry wolne obejmują cukry dodawane do żywności i napojów oraz te naturalnie obecne w miodzie, syropach, sokach i koncentratach soków. Termin opisuje ich źródło w diecie…
Cynk
Cynk jest niezbędnym składnikiem mineralnym uczestniczącym w pracy wielu enzymów. Organizm potrzebuje go między innymi do syntezy białek i materiału genetycznego, podzia…
Dieta bezglutenowa
Dieta bezglutenowa to sposób żywienia wykluczający gluten, czyli określone białka występujące w pszenicy, życie i jęczmieniu oraz produktach z tych zbóż. Jest podstawowy…
Dieta DASH
Dieta DASH to model żywienia opracowany z myślą o obniżaniu ciśnienia tętniczego. Nazwa pochodzi od angielskiego określenia podejść żywieniowych służących ograniczaniu n…
Dieta eliminacyjna
Dieta eliminacyjna polega na celowym wyłączeniu określonego produktu lub składnika z jadłospisu. Może służyć sprawdzeniu jego związku z objawami albo stanowić element po…
Dieta low FODMAP
Dieta low FODMAP to etapowa modyfikacja żywienia stosowana u części osób z rozpoznanym zespołem jelita drażliwego. Polega na ograniczeniu określonych słabo wchłanianych …
Dieta roślinna
Dieta roślinna to sposób żywienia, w którym główną rolę odgrywają produkty pochodzenia roślinnego. Termin może oznaczać różne zakresy ograniczenia produktów zwierzęcych.…
Dieta śródziemnomorska
Dieta śródziemnomorska to model żywienia inspirowany tradycjami krajów położonych wokół Morza Śródziemnego. Nie istnieje jeden obowiązujący jadłospis ani zestaw potraw. …
Dietetyk
Dietetyk jest specjalistą zajmującym się żywieniem człowieka i dopasowywaniem sposobu jedzenia do potrzeb oraz sytuacji zdrowotnej. Praca nie ogranicza się do przygotowa…
Dzienniczek żywieniowy
Dzienniczek żywieniowy jest zapisem tego, co osoba zjada i wypija w określonym czasie. Może zawierać ilości, pory oraz okoliczności posiłków. Służy poznaniu rzeczywisteg…
Elektrolity
Elektrolity to substancje, które w płynach organizmu występują w postaci jonów, czyli cząstek obdarzonych ładunkiem elektrycznym. W medycynie pojęcie odnosi się między i…
Emulgator
Emulgator to substancja pomagająca połączyć i utrzymać w mieszaninie składniki, które zwykle się rozdzielają, na przykład wodę i tłuszcz. W żywności służy przede wszystk…
Energia pokarmowa
Energia pokarmowa to energia, którą organizm może uzyskać z jedzenia i napojów. Jest potrzebna do pracy narządów, utrzymywania funkcji komórek i ruchu. Na etykietach prz…